Ölkədən çıxış qadağası: səfərdən əvvəl necə yoxlanılır və necə götürülür?

Qısa cavab

Səfərdən əvvəl Ədliyyə Nazirliyinin elektron xidmətində şəxsiyyət vəsiqəsinin seriyası, nömrəsi və doğum tarixi ilə ölkədən çıxışınıza məhdudiyyət qoyulub-qoyulmadığını yoxlamaq olar. Qeydiyyat tələb olunmur. Vergi borcu üzrə məhdudiyyəti isə Dövlət Vergi Xidmətinin ayrıca xidməti göstərir.

Çıxış qadağası hansı hallarda qoyulur?

Miqrasiya Məcəlləsinin 9-cu maddəsinə görə vətəndaşı ölkədən getmək hüququndan məhrum etmək olmaz; bu hüquq yalnız qanunda sadalanan hallarda və müvəqqəti məhdudlaşdırıla bilər. Əsas hallar bunlardır:

• Şəxs tutulduqda və ya barəsində qətimkan tədbiri seçildikdə, azad edilənədək.
• Məhkum edildikdə, əsas cəzanı çəkib qurtaranadək.
• Müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırıldıqda və ya çağırışdan boyun qaçırdıqda.
• Məhkəmə qərarları, əmrləri və vergi orqanlarının inzibati aktları üzrə icra sənədi üzrsüz səbəbdən icra edilmədikdə, məhkəmənin qərarı olduqda.
• Vergi və məcburi sığorta haqları üzrə borclar ödənilmədikdə, məhkəmənin qərarı olduqda.

Tam siyahı Miqrasiya Məcəlləsində verilib.

Borca görə qadağa necə qoyulur?

“İcra haqqında” Qanunun 84-1-ci maddəsinə görə, icra sənədi könüllü icra üçün verilən müddətdə üzrsüz səbəbdən icra edilmədikdə, borclunun ölkədən getmək hüququ icra məmurunun əsaslandırılmış təqdimatı ilə məhkəmənin qərardadı əsasında məhdudlaşdırıla bilər. Könüllü ödəniş üçün müddət ən çoxu 10 gündür.

Məhkəmə təqdimata 10 iş günü ərzində baxır. Qərardad qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir və ondan şikayət vermək icranı dayandırmır. Qadağa barədə borclunun adına qeydə alınmış mobil nömrəyə SMS göndərilir.

Qanunda minimum borc məbləği yoxdur. Amma Konstitusiya Məhkəməsi 2017-ci il qərarında bu tədbirin borclunu cəzalandırmaq vasitəsi olmadığını və məhkəmənin onun zəruriliyini əsaslandırmalı olduğunu vurğulayıb. Borc həbs edilmiş əmlakla tam ödənə bilirsə, icra məmuru təqdimat verməməlidir.

Ədliyyə Nazirliyinin izahına görə icra sənədlərinə məhkəmə qərarları və əmrləri, notarial qaydada təsdiq edilmiş aliment sazişləri, notariusun icra qeydləri və inzibati xətalar üzrə qərarlar daxildir.

Onlayn necə yoxlamaq olar?

1. Ədliyyə Nazirliyinin e-xidməti: şəxsiyyət vəsiqəsinin seriyasını (AZE, AA, AB və s.), nömrəsini və doğum tarixini daxil edin. Məhdudiyyət yoxdursa, bu barədə bildiriş görünür; varsa, onun tətbiq tarixi, əsası və statusu göstərilir. Qeydiyyat lazım deyil.
2. Dövlət Vergi Xidmətinin xidməti: vergi borcu üzrə məhdudiyyəti yoxlamaq üçün FİN, sənədin seriyası və nömrəsi daxil edilir.
3. “Mobil İcra” tətbiqi: Ədliyyə Nazirliyinin tətbiqi icra işlərini və tətbiq edilmiş məhdudiyyətləri izləməyə imkan verir.

Qadağa necə götürülür?

Qanuna görə məhdudiyyətin əsası aradan qalxdıqda, məlumat dərhal “Elektron icra” sisteminə daxil edilir və sərhəd nəzarətində istifadə olunan “Giriş-çıxış və qeydiyyat” sisteminə ötürülür; məhdudiyyət götürülür və SMS göndərilir. Vətəndaşdan ayrıca ərizə tələb olunmur.

Ədliyyə Nazirliyinin təlimatına görə icra məmuru məhdudiyyətin götürülməsi barədə qərarı 24 saat ərzində qəbul edir və məlumat sərhəd sisteminə ən gec 24 saat ərzində daxil edilir. Ödənişi təsdiqləyən sənədi icra məmuruna təqdim etmək prosesi sürətləndirə bilər. Borclar elektron vasitələrlə ödənilir.

Vergi borcu üzrə məhdudiyyət də Vergi Məcəlləsinə görə əsaslar aradan qalxdıqdan sonra dərhal götürülməlidir. Məhdudiyyət əsassız qalırsa, icra məmurunun hərəkətindən 10 gün ərzində inzibati məhkəməyə şikayət etmək olar.

Hava limanında nə baş verir?

Sərhəd nəzarəti zamanı “Giriş-çıxış və qeydiyyat” sistemindən istifadə olunur, ona görə məhdudiyyəti olan şəxs sərhədi keçə bilmir. Dövlət Sərhəd Xidmətinin 2026-cı ilin sentyabr hesabatında ölkədən çıxışı qadağan edilmiş 855 nəfərin ölkəni tərk etməsinin qarşısının alındığı bildirilir. Bileti və otel bronunu qadağanı yoxlamadan almamaq buna görə vacibdir.

Səfərdən əvvəl yoxlama siyahısı

• Bilet almazdan əvvəl Ədliyyə Nazirliyinin xidmətində çıxış məhdudiyyətini yoxlayın.
• Vergi borcunuz ola bilərsə, Dövlət Vergi Xidmətinin xidmətini də yoxlayın.
• Məhdudiyyət varsa, borcu ödəyin, qəbzi saxlayın və məlumatın sərhəd sisteminə düşməsi üçün ən azı 24 saat vaxt saxlayın.
• Pasportun etibarlılıq müddətini də yoxlayın: bir çox ölkə girişdən sonra 6 ay tələb edir.
• Məhdudiyyət yoxdursa, səfər hazırlığına keçin: bilet, qalma yeri və səyahət sığortası.