İçindəkilər
Qısa cavab
2026-cı ildə Avropaya səfər üçün iki yeni sistem tətbiq olunur: sərhəddə giriş-çıxışı qeydə alan EES və vizasız gələn ölkələr üçün onlayn icazə olan ETIAS. Azərbaycan vətəndaşları üçün ən vacib məqam budur: EES sizə sərhəddə təsir edir, ETIAS isə sizə aid deyil. Azərbaycan pasportu Şengen üçün vizasız siyahıda olmadığından siz əvvəlki kimi Şengen vizası almalısınız.
Nə EES, nə də ETIAS viza deyil
Hər ikisi sərhəd idarəçiliyi sistemidir. Onlar Azərbaycan vətəndaşlarının Şengen vizası tələbini əvəz etmir. Vizanı almaqda davam edirsiniz, sadəcə sərhəddə prosedur dəyişir.
EES nədir?
EES (Entry/Exit System, Giriş-Çıxış Sistemi) Şengen zonasının xarici sərhədlərini keçən qeyri-Aİ vətəndaşlarını rəqəmsal qeydə alan sistemdir. Sistem 2025-ci il oktyabrın 12-dən mərhələli şəkildə işə düşüb və 2026-cı il aprelin 10-dan tam işlək olur. EES pasporta möhür vurulmasını əvəz edir və qalma müddətini avtomatik izləyir.
İlk girişdə sərhəddə aşağıdakı məlumatlar götürülür:
- Ad, soyad və pasport məlumatları
- Barmaq izləri və üzün rəqəmsal şəkli (biometrik məlumat)
- Girişin və çıxışın tarixi və yeri
EES sizə necə təsir edir?
Şengen vizası ilə səfər edən Azərbaycan vətəndaşları da bu sistemdən keçir. İlk səyahətdə barmaq izi və foto qeydə alındığı üçün sərhəd yoxlanışı bir qədər uzun çəkə bilər; növbəti girişlərdə proses daha sürətli olur. Möhür əvəzinə giriş və çıxış rəqəmsal qeyd olunur, ona görə 90/180 qaydasına əməl xüsusilə vacibdir.
90/180 qaydasının necə işlədiyini ayrıca izah etmişik: 90/180 qaydası yazımıza baxın.
ETIAS nədir və kimə lazımdır?
ETIAS (European Travel Information and Authorisation System) yalnız Avropaya vizasız gələ bilən ölkələrin vətəndaşları üçün onlayn səyahət icazəsidir. Bu, viza deyil, ABŞ-ın ESTA və ya Böyük Britaniyanın ETA sisteminə bənzəyir. ETIAS-ın ilin son rübündə (2026-cı ilin sonu) işə düşməsi gözlənilir.
- Ödəniş: 20 avro (18 yaşdan kiçik və 70 yaşdan böyük şəxslər rüsumdan azaddır).
- Etibarlılıq: üç ilədək və ya pasportun müddəti bitənədək.
- Kimə lazımdır: yalnız vizasız gələn ölkələrin vətəndaşlarına.
ETIAS Azərbaycan vətəndaşlarına aid deyil
Azərbaycan Şengen üçün vizasız ölkələr siyahısında deyil. Buna görə siz ETIAS üçün müraciət etmirsiniz və edə bilməzsiniz. Sizə lazım olan sənəd əvvəlki kimi Şengen vizasıdır. Kim isə ETIAS-ı vizanın əvəzi kimi təqdim edirsə, bu doğru deyil.
EES, ETIAS və Şengen vizası: fərq nədir?
| Sistem | Nədir | Azərbaycan vətəndaşına aiddir? |
|---|---|---|
| Şengen vizası | Ölkəyə giriş icazəsi (əvvəlcədən konsulluqdan alınır) | Bəli, mütləq lazımdır |
| EES | Sərhəddə biometrik giriş-çıxış qeydi | Bəli, sərhəddə tətbiq olunur |
| ETIAS | Vizasız ölkələr üçün onlayn icazə | Xeyr, aid deyil |
Azərbaycan vətəndaşları üçün nə dəyişir?
Praktikada proses belədir: əvvəlki kimi əsas təyinat ölkəsinin konsulluğuna Şengen vizası üçün müraciət edirsiniz. Azərbaycan Aİ ilə viza güzəşti sazişi imzaladığı üçün qısamüddətli viza rüsumu 35 avrodur (standart 90 avro əvəzinə). Fərq yalnız sərhəddədir: möhür əvəzinə barmaq izi və foto götürülür.
Səyahət sığortası hazır saxlayın
Şengen vizası üçün bütün səfər günlərini əhatə edən və ən azı 30 000 avro təminatlı tibbi sığorta tələb olunur. Onlayn səyahət sığortası rəsmiləşdirib müraciətə əlavə edə bilərsiniz.
Yadda saxlayın
- EES 2026-cı il aprelin 10-dan tam işləyir və Azərbaycan vətəndaşlarına da sərhəddə tətbiq olunur.
- EES pasport möhürünü əvəz edir; ilk girişdə barmaq izi və foto götürülür.
- ETIAS yalnız vizasız ölkələr üçündür və Azərbaycan vətəndaşlarına aid deyil.
- Azərbaycan pasportu ilə Şengenə giriş üçün hələ də viza lazımdır (güzəştli rüsum 35 avro).
- 90/180 qaydasına diqqətlə əməl edin, çünki giriş-çıxış avtomatik qeyd olunur.
Rəsmi mənbələr
Tez-tez verilən suallar
ETIAS Azərbaycan vətəndaşlarına lazımdırmı?
Xeyr. ETIAS yalnız Avropaya vizasız gələ bilən ölkələrin vətəndaşları üçündür. Azərbaycan bu siyahıda olmadığı üçün siz ETIAS üçün müraciət etmirsiniz; sizə Şengen vizası lazımdır.
EES Azərbaycan vətəndaşlarına təsir edirmi?
Bəli. EES Şengen xarici sərhədini keçən bütün qeyri-Aİ vətəndaşlarına, o cümlədən Şengen vizası olan Azərbaycan vətəndaşlarına da tətbiq olunur. İlk girişdə barmaq izi və üz şəkli qeydə alınır.
EES nə vaxt işə düşür?
EES 2025-ci il oktyabrın 12-dən mərhələli şəkildə tətbiq olunub və 2026-cı il aprelin 10-dan tam işlək vəziyyətə keçir.
EES tətbiq olunandan sonra pasporta möhür vurulacaqmı?
Xeyr. EES pasporta möhür vurulmasını rəqəmsal giriş-çıxış qeydi ilə əvəz edir. Qalma müddəti sistem tərəfindən avtomatik izlənilir.
ETIAS-ın qiyməti nə qədərdir?
ETIAS müraciəti 20 avrodur və 18 yaşdan kiçik, 70 yaşdan böyük şəxslər rüsumdan azaddır. İcazə üç ilədək etibarlıdır. Bu, yalnız vizasız ölkələrin vətəndaşlarına aiddir.
Qeyd: Bu məlumat ümumi xarakter daşıyır və viza qaydaları dəyişə bilər. Səyahətdən əvvəl rəsmi hökumət və səfirlik mənbələrini yoxlayın.
